Boeken van César Aira

In het midden van de negentiende eeuw trekt Clark, een Engelse natuuronderzoeker en de zwager van Darwin, door Argentinië op zoek naar het zeldzaamste en meest ongrijpbare dier: de legibrerische haas. Hij wordt vergezeld door een baquiano en een jonge aquarellist uit Buenos Aires. De reis begint in Salinas Grandes, aan het hof van Cafulcura, en eindigt maanden later op onnavolgbare wijze in Sierra de la Ventana.

Ondanks diverse waarnemingen en aanwijzingen is de haas niet gemakkelijk te vinden; woorden blijken in Mapuche- en Voroga-talen meerdere betekenissen te hebben en bovendien moet er ook nog een vermist opperhoofd worden opgespoord.

Doldriest en hoogst grappig combineert César Aira het absurde met het verbijsterende tot een van de meest unieke en briljante romans die de Argentijnse literatuur heeft voortgebracht.

Een naaister die een trouwjurk aan het naaien is vreest dat haar zoon al rijdend in een vrachtwagen per ongeluk is ontvoerd en naar Patagonië is verdwenen. Volledig in paniek belt ze een lokale taxi om de achtervolging in te zetten. Als haar man hoort wat er is gebeurd, gaat hij achter vrouw en kind aan.

Zo racen ze niet alleen naar het einde van de wereld, maar ook naar avonturen vol verlangen. De wilde zuidenwind wordt verliefd op de naaister en een monsterachtig kind neemt het op tegen de vrachtwagenchauffeur. De halsbrekende achtervolging wordt afgewisseld met Aira's meeslepende overpeinzingen en herinneringen aan zijn jeugd in zijn geboorteplaats, de arbeidersstad Coronel Pringles.

Het bouwstof heeft echter ook een aantal ongewone bewoners van de wolkenkrabber zichtbaar gemaakt: grote, knappe schimmen die door het gebouw zweven. Pattri, de dochter van de conciërge, is het meest gefascineerd door hen, en de waarschuwingen van haar moeder slaat ze in de wind. Hoe ver zal Pattri zich laten meeslepen en hoe gevaarlijk is dat voor haar?

Het meesterlijke verteltalent van César Aira voert ons mee naar een andere wereld. Pas als de lezer De schimmen uit heeft, valt alles op zijn plaats en krijgen alle bouwstenen, met terugwerkende kracht en op geheel eigen wijze, hun volle betekenis.

De hoofdpersoon van Een episode uit het leven van een landschapsschilder is de Duitse kunstenaar Johann Moritz Rugendas (1802-1858). Omdat hij algemeen bewonderd werd als meesterlandschapsschilder adviseerde Alexander von Humboldt hem Europa te verlaten en de spectaculaire landschappen van Chili, Argentinië en Mexico vast te leggen. Rugendas werd inderdaad een van de beste negentiende-eeuwse Europese schilders die Latijns-Amerika in trokken.

Dit is evenwel geen biografie van Rugendas. Deze roman weeft een bijna surreëel verhaal rond het geheime doel achter de reizen naar Latijns-Amerika: Rugendas is ervan overtuigd dat hij alleen in de mysterieuze uitgestrektheid van de vlakten ware inspiratie zal vinden. Een kort en dramatisch bezoek aan Mendoza geeft hem de kans zijn droom waar te maken. Hij reist rechtstreeks de pampa’s in, hopend op dat onmogelijke moment dat hem zou dwingen een nieuwe vorm van kunst te creëren. De reis wordt echter onderbroken door een vreemde episode die hem onomkeerbaar en voor de rest van zijn leven tekent.

In een rustig Argentijns provinciestadje spenderen een failliete eeuwige vrijgezel van in de zestig en zijn moeder een avond bij een rijke kennis. Wat begint als een gezellige avond vol roddels over de buren, verandert langzaam in iets onvoorstelbaars.

Tussen de wijn tijdens het diner en de tocht naar huis door de stilte van de nacht draait de werkelijkheid om: op de plaatselijke begraafplaats zijn de doden opgestaan - niet als monsters, maar als beleefde, verwarde wezens - en alles doet op de een of andere manier verontrustend aan het diner denken.

Met zijn kenmerkende mengeling van humor, absurditeit en filosofische diepgang voert César Aira de lezer mee naar de grens tussen het banale en het bovennatuurlijke. Het diner is een hallucinerende, tegelijk luchtige en verontrustende vertelling over leven, dood en de vreemde logica van de werkelijkheid.

César is een schrijver die door de wereldwijde economische malaise in financieel zwaar weer verkeert, daarnaast is hij ook nog eens een vermaard wetenschapper die vastbesloten is om heerser van de wereld te worden.

Tijdens een bezoek aan het strand lost hij intuïtief een eeuwenoud raadsel op, vindt een piratenschat en wordt een zeer rijk man. Toch blijft zijn droom van wereldheerschappij op de eerste plaats staan. Hij woont een literatuurcongres bij om dicht bij de wereldberoemde Mexicaanse auteur Carlos Fuentes te komen, met hulp van wiens kloon hij hoopt zijn leger naar de overwinning te leiden.

Het literatuurcongres, een doldrieste, komische sciencefictionfantasie, is het perfecte boek om César Aira, de meest absurdistische auteur van de eenentwintigste eeuw, te leren kennen.