Boeken van Valerie Trouet

Sommige mannen komen met alles weg. Dat stopt nu...

Lina Cornelissen is onderzoeksjournalist bij De Morgen, op zoek naar haar volgende grote verhaal. Een jaar geleden werd ze in één klap bekend door een artikelenreeks over misbruik op katholieke scholen, maar sindsdien is ze niet meer zo’n belangrijke zaak op het spoor gekomen.

Als haar gevraagd wordt een profiel te schrijven van Victor Vereecken, de jongste procureur-generaal van Brussel ooit, denkt ze dat ook dat een standaardartikel zal worden. Tot ze op informatie stuit die haar doet vermoeden dat hij iets op zijn kerfstok heeft. Iets waar zij jaren geleden al mee in aanraking kwam, maar wat ze al die tijd heeft onderdrukt. Nu zal ze die herinneringen onder ogen moeten zien als ze de waarheid boven tafel wil krijgen.

Onze oudste bomen en de verhalen die ze vertellen...

Een boom vertelt meer dan je denkt. Samen met wetenschappers van over de hele wereld neemt Valerie Trouet je in dit prachtig geïllustreerde boek mee op een fascinerende reis door de tijd aan de hand van jaarringen. Ze ontrafelen de verhalen van tien bijzondere oerbomen, van de reuzensequoia in Californië en de kauriboom in Nieuw-Zeeland tot de oeroude zomereik in West-Europa. Elke boom vertelt over het klimaat waarin hij groeide, de natuurrampen die hij overleefde en de mensen waarmee hij eeuwenlang in wisselwerking leefde.

In In de ban van de jaarring brengen elf topwetenschappers een ode aan de kracht, wijsheid en veerkracht van bomen. Ze vertellen niet alleen hun eigen verhalen, maar tonen je ook wat bomen ons vertellen over het verleden, het heden en de toekomst van onze aarde.

Valerie Trouet: 'Bomen hebben een geheugen. Ze bewaren de geschiedenis, en ze vertellen altijd de waarheid.'

Geschiedenis en toekomst van ons klimaat...

Met dendrochronologie - van de Griekse woorden dedron (boom) en chronos (tijd) - kunnen we het klimaat van de voorbije tweeduizend jaar bestuderen en zo de huidige en toekomstige antropogene klimaatverandering in een lange termijn context plaatsen. We gebruiken de jaarringen in bomen om natuurlijke klimaatverandering te bestuderen, inclusief klimaatextremen zoals droogtes, orkanen en bosbranden. Bovendien ligt dendrochronologie op de nexus tussen klimatologie, ecologie en archeologie en laat ze zo toe om de relaties tussen klimaatgeschiedenis, bosgeschiedenis, en menselijke geschiedenis te onderzoeken.

In haar lezing legt de wereldvermaarde dendrochronologe en klimaatwetenschapster Valerie Trouet aan de hand van wereldwijde voorbeelden uit hoe eeuwen aan jaarringgegevens ons begrip verbeterd hebben van de interacties tussen het klimaatsysteem, ecosystemen, en menselijke systemen.

Deze publicatie bevat een reeks niet eerder in boekvorm gepubliceerde columns die prof. Trouet schreef voor de krant De Morgen, van juli 2021 tot februari 2023. De teksten geven een mooi beeld van haar visie op diverse aspecten van de klimaatproblematiek, als wetenschapper én als mens.

* Uitgave ter gelegenheid van de Karel Poma lezing 2023.

Een geschiedenis van de wereld in jaarringen...

Als je wilt weten hoe oud een boom is, moet je zijn ringen tellen. Maar die jaarringen kunnen je veel meer vertellen dan dat. Dendrochronologie, de wetenschappelijke studie van jaarringen, levert een niet te onderschatten bijdrage aan ons begrip van de klimaatgeschiedenis van de aarde, de invloed ervan op de menselijke beschavingen in de afgelopen tweeduizend jaar en de complexe interactie tussen mens en natuur.

In dit meeslepende boek neemt topwetenschapper Valerie Trouet je mee op een reis rond de aarde, van haar lab in Arizona tot afgelegen dorpen in Afrika en radioactieve bossen in Rusland. Aan de hand van verrassende verhalen - zoals hoe zonnevlekken piraten beïnvloeden, het geheim achter het imperium van Dzjengis Khan, het verband tussen de Egyptische farao's en vulkanen, ja zelfs de rol van olijven in de val van het Romeinse Rijk - laat ze zien hoe de studie van bomen ons ontzettend veel kan leren over de mens, zijn geschiedenis en zijn toekomst.

'Ik ben een dendroklimatoloog. Aan de hand van jaarringen bestudeer ik het klimaat uit het verleden en de invloed ervan op ecosystemen en samenlevingen. In dit boek wil ik ook de verhalen van mijn collega-dendrochronologen meenemen en tonen hoe de dendrochronologie zich vanuit haar nederige begin heeft ontwikkeld tot een van de belangrijkste instrumenten om de complexe interacties tussen bossen, mensen en het klimaat te bestuderen. De rode draad in dit boek is de geschiedenis van houtgebruik en ontbossing, die dendrochronologen in staat heeft gesteld het verleden te bestuderen en een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid van onze planeet in de toekomst.

De reis verloopt via allerlei omwegen en zit vol verrassingen. Ik spreek over houtcellen die kleiner zijn dan de diameter van een mensenhaar en over straalstromen die op dezelfde hoogte als vliegtuigen over het hele noordelijk halfrond razen. Ik verbind die twee met elkaar door middel van verhalen over piraten, marsmannetjes, samoeraikrijgers en Dzjengis Khan. Kortom: ik vertel jaarringverhalen die mij fascineren. Waarom? Omdat ik denk dat er behoefte aan is in het huidige klimaat van wantrouwen en onverschilligheid jegens wetenschappelijke ontwikkelingen. Ik hoop dat u in het beste geval een kleine tinteling van opwinding voelt wanneer u iets nieuws opsteekt uit dit boek. Het is dezelfde tinteling die ons wetenschappers prikkelt om door te gaan met ons werk.'